Historisch Genootschap Waddinxveen

Terugblik jubileumjaar

Het Historisch Genootschap Waddinxveen (HGW) is opgericht op 20 april 1993. Dit jaar bestaat het dus 25 jaar. Het bestuur heeft besloten dit jubileumjaar extra aandacht te geven door een groot aantal evenementen te organiseren. In dit artikel blikken we terug op onze activiteiten van dit jaar.

Dinsdag 27 februari 2018
De inleiding van historicus Sander Wassing uit Utrecht was een groot succes. Zo’n 75 belangstellenden kwamen naar de Unie, de meesten van hen leden van het HGW maar er waren ook enkele niet-leden aanwezig. In zijn verhaal ging Wassing in op een van de reisbeschrijvingen uit De Nederlandsche Stad- en Dorpsbeschrijver van de Noord-Nederlandse schrijver en dichter Lieve van Ollefen (1749-1816). Van 1793 tot 1801 werkte Van Ollefen aan een reeks beschrijvingen van steden en dorpen in Zuid-Holland waaronder ook Waddinxveen. De ligging van ons dorp, bijzondere gebouwen, de bezigheden van de bewoners en de ontstaansgeschiedenis: ze kwamen allemaal aan de orde in de beschrijving van ons dorp.
Voor elke dorpsbeschrijving heeft de Amsterdamse gravuremaakster Anna Brouwer een ovale ets gemaakt. Zo ook voor Waddinxveen. De afbeelding van de gravure prijkt nog steeds op de voorkant van het kwartaalblad van het HGW.
In Hart van Holland (HvH) van 21 februari en 3 maart 2018 is aandacht besteed aan deze lezing.
Dinsdag 17 april 2018
Algemene ledenvergadering en een inleiding door Hans Oosters, dijkgraaf van het Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard. Na de huishoudelijke zaken die tijdens een ALV aan de orde moeten komen heeft de heer Oosters ons verteld over het werk van het Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard (HHSK). Het HHSK zorgt ervoor dat we in ons laag gelegen Waddinxveen de voeten droog houden. De heer Oosters noemde ons land na Bangladesh het gevaarlijkste land ter wereld. De reden daarvan is volgens Oosters dat het westelijke en dichtstbevolkte deel van ons land meters onder de zeespiegel ligt en bovendien in de oksel van een aantal grote rivieren. Daarnaast is de bodemdaling een van de grootste zorgen van de dijkgraaf. Van de lezing van de heer Oosters is een verslag verschenen in het HvH van 25 april 2018. Aan de op de inleiding volgende discussie nam ook oud-dijkgraaf van het waterschap Wilck en Wiericke, Cees Kroes deel.

Vlnr voorzitter Leen de Jong, Cees Kroes en Hans Oosters. Foto: HGW H. Revoort

 

Maandag 14 mei 2018
In zijn inleiding heeft bankbiljettenexpert Ed van den Brul uit Oudewater over verteld over Ons Geld tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze inleiding werd bijgewoond door ongeveer veertig personen. De meesten leden van het HGW maar wederom enkele niet-leden. Dit jaar is het 73 jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog eindigde. In de vijf jaar durende oorlog moesten mensen natuurlijk ook betalen en daarvoor was geld nodig. Zo vertelde Van den Brul ons over het zinken kwartje.

zinken kwartje uit 1941

Op 15 januari 1942 begon men met de uitgifte van zinken munten. Dit werkte goed doordat de problemen die door de geldschaarste werden veroorzaakt, zo tot het verleden behoorden. Bijkomend voordeel voor de Duitsers was dat de afbeelding van Koningin Wilhelmina van de munt verdween. Van de oude munten werden vaak sieraden en gebruiksvoorwerpen gemaakt door de beeltenis van de koningin uit te zagen of door munten te bewerken.

Vrijdag 22 juni 2018
Op deze dag werd een excursie georganiseerd naar het Gemeenlandshuis in Leiden.

Dit Gemeenlandshuis, aan de Breestraat in Leiden gelegen is, was in het verre verleden het kantoor van het Hoogheemraadschap Rijnland. De rondleiding, waaraan door een vijftiental leden werd deelgenomen, werd verzorgd door de archivaris van het Hoogheemraadschap Rijnland de heer Gert Kroese.
Zaterdag 1 september 2018
’s Middags heeft het HGW een excursie georganiseerd naar Museum Paulina Bisdom van Vliet te Haastrecht. Aan deze excursie namen 22 leden van het HGW deel. Het museum toont het in driehonderd jaar opgebouwde familiebezit van het geslacht Bisdom van Vliet en is heel uniek omdat het een beeld geeft van het wonen omstreeks 1900. Het interieur is volkomen origineel gebleven met al het bijbehorende interieurtextiel, zoals vaste vloerkleden, gordijnen en deurgordijnen. Ook zijn er meer dan 500 porseleinen wandborden te zien.
Dinsdag 11 september 2018
Beslist het hoogtepunt van ons jubileumjaar was de Burgemeestersconferentie die werd gehouden in de raadzaal van het nieuwe gemeentehuis. Onder leiding van de huidige burgemeester Evert Jan Nieuwenhuis gingen de Waddinxveense oud-burgemeesters Bert Cremers (burgemeester van 2009-2017), Koos Karssen (vervanger van Bert Cremers in 2017), Henk Roijers (2004-2009), Fedde Jonkman (1997-2004) en Bert Smallenbroek (1976-1981) in op de Identiteit van Waddinxveen en de Waddinxvener(s) in de tijd dat zij burgemeester waren in ons dorp. Na de inleidingen van deze heren werd daarop door historicus en oud-wethouder Martin Kraaijestein kort gereflecteerd.
Deze bijeenkomst werd bijgewoond door meer dan honderd personen. Elke oud-burgemeester ging op zijn eigen wijze in op hoe hij de identiteit van de Waddinxveen in zijn tijd heeft beleefd. Bert Smallenbroek keek met name terug op hoe landelijke stromingen hun vertaling in ons dorp kregen. Hij benadrukte dat identiteit alleen kan ontstaan als partijen elkaars opvattingen respectvol accepteren. Fedde Jonkman had vooral aandacht voor de eigen geschiedenis van Waddinxveen en de ontwikkelingen in ons dorp. Met een nieuw gemeentehuis en een nieuw winkelcentrum vond hij het nu hoog tijd worden voor een eigen expositieruimte voor het HGW!!! Henk Roijers vond dat Waddinxveen rond 1960 nog een eigen, pure identiteit had. Door veranderde woonomgeving, culturele invloeden en ervaringen is dat in de loop van de tijd verwaterd. Hij vindt dat de raad zich eens zou moeten verdiepen in de identiteit van de gemeente. Koos Karssen, afkomstig uit Bodegraven, vertelde in zijn jeugd altijd jaloers te zijn geweest op Waddinxveen. Daar was veel meer werkgelegenheid dan in zijn woonplaats. Toen hij een korte periode burgemeester was van Waddinxveen heeft hij ons dorp nog beter leren kennen. Bert Cremers parafraseerde het begrip identiteit aan de hand van het gedicht van Marsman, Herinnering aan Holland. Cremers zag de Gouwe traag door Hollands landschap gaan, speelgoed en meubels als industrie verloren gaan, maar ook de tuinbouw en het geloof in God fier overeind blijven staan. Hij vindt Waddinxveen één van de bouwstenen van onze identiteit. Evert-Jan Nieuwenhuis ten slotte, ziet als hij naar Waddinxveen kijkt een open en toegankelijke gemeente. Aan de ene kant dorpse trekken, maar aan de andere kant ook Randstedelijke invloeden. Een dorp met christelijke wortels en vooruit kijkend, een heel ambitieuze gemeenschap.
In zijn reflectie op de inleidingen was Waddinxveen volgens Martin Kraaijestein in de jaren vijftig van de vorige eeuw overzichtelijk en van een orthodox protestants-christelijke signatuur. Burgemeester Van der Hooft maakte zich in zijn tijd al zorgen over de toekomstige samenleving van de oorspronkelijke autochtone bevolking en de toestroom van nieuwe inwoners in zijn gemeente. Een belangrijk deel van de Waddinxveense bevolking werkt buiten het dorp en het was voor hem al de vraag hoe die mensen te betrekken bij de Waddinxveense gebeurtenissen. Ook de afgeketste samenvoegingen met Boskoop en Gouda hebben bijgedragen aan de zelfstandigheid van gemeente en haar bewoners. Wat kenmerkt Waddinxveen, vraagt Kraaijestein zich af? Hij noemt de Brugkerk, de Hefbrug, het Groene Hart, de vertelbanken, het brede en diverse verenigingsleven en de grote inzet bij de opvang van vluchtelingen. Verder constateert hij over het algemeen geen heel grote interne tegenstellingen in onze gemeente. Ten slotte vindt hij het opvallend dat de lokale politici menen dat het dorpskarakter van Waddinxveen behouden moet blijven. Hoezo dorps karakter vraagt hij zich af, met 28 duizend inwoners, drie NS-stations en twee belangrijke snelwegen waarop het drukke verkeer langs ons dorp raast…
In zowel de regionale als de lokale pers is ruim aandacht aan deze bijeenkomst besteed. (AD regio Groene Hart 14 juni 2018 en 12 september 2018 en HvH 11 juli 2018 en 19 september 2018).

(Vlnr Koos Karssen, Fedde Jonkman, Bert Smallenbroek, Evert-Jan Nieuwenhuis, Bert Cremers en Henk Roijers. Foto: HGW. H. Revoort).

Dinsdag 30 oktober 2018
Ons lid Kees Verlooij heeft ons in zijn inleiding Misdaad en Straf in Waddinxveen deze avond veel verteld over misdadigers en de straffen die zij hebben gekregen voor vergrijpen gepleegd in Waddinxveen. De avond werd ondanks het slechte weer bezocht door ruim zestig personen, een geweldige opkomst. Verlooij gaf een boeiend inzicht in de wijze waarop misdaden en vergrijpen sinds de Germaanse, Romeinse en Franse tijd in ons land werden bestraft. In de 17e en 18e eeuw was de plek waar je in Waddinxveen woonde bepalend voor wie je kon bestraffen voor je misdaden. Woonde je in het Sint Huybertsgeregt dan werd je door die baljuw vervolgd, maar woonde je aan de overkant van de straat in de polders Groenswaard of Peuleyen dan wist de baljuw van Rijnland in Leiden je te vinden. Misdadigers werden vaak opgesloten in de gijzelkelder van huize Souburgh. De straffen waren naar huidige maatstaven heel wreed en vaak werd de doodstraf uitgesproken en voltrokken. Bij mannen meestal door ophanging, bij vrouwen door verwurging.

Onze regio had de twijfelachtige eer de regio te zijn waar de een na laatste doodstraf werd voltrokken. In 1860 werd Pieter Pijnacker in Gouda opgehangen, omdat hij iemand had vermoord. De laatste doodstraf van ons land werd in 1870 in Maastricht voltrokken.

Wandeling langs een aantal vertelbanken
De laatste jaren is er in Waddinxveen onder auspiciën van het HGW een tiental vertelbanken geplaatst. Naast elke vertelbank staat een paneel waarop oude foto’s van de locatie, waar de vertelbank staat, zijn te zien. De vertelbanken zijn geplaatst met het doel mensen uit te nodigen op de vertelbank plaats te nemen en elkaar te vertellen over de foto’s op het paneel en over het verleden. In het kader van het vijfentwintigjarig bestaan van het HGW heeft het bestuur besloten een wandeling te organiseren langs een aantal van die vertelbanken. De vertelbankwandelingen werden gehouden op de zaterdagen 21 april, 26 mei en 16 juni. Aan de wandelingen namen gemiddeld zeven tot tien personen deel.

Vrijwilligersmiddag 12 december 2018
Op woensdag 12 december zal wederom een middag voor onze vrijwilligers worden gehouden. Zonder vrijwilligers zou het werk van het HGW niet kunnen worden uitgevoerd. Deze middag zullen we daarom de vrijwilligers in het zonnetje zetten.

HGW-expositie in de Promenade 79-81 te Waddinxveen
Dorpsgenoot Erik Baak heeft ons aangeboden een deel van de ruimte die hij in het nieuwe winkelcentrum aan de Promenade 79-81 voor zijn foto-expositie huurt, in te richten met een expositie van het HGW. Het bestuur heeft daarop Jan Versluis en Kees Verlooij gevraagd een foto-expositie in te richten over enkele specifieke onderwerpen van Waddinxveen. Op vier panelen wordt een toelichting gegeven op Huize Souburgh, de industrie en molens van Waddinxveen en de bouw van het NS-station. De expositie is geopend op donderdag-, vrijdag-, en zaterdagmiddagen van 14.00-17.00 uur. De bezoekersaantallen lopen per middag uiteen van vijf tot vijftien personen.

Oudheidkamer
De Oudheidkamer van het HGW aan de Noordkade 64d is – ook in het jubileumjaar – elke eerste woensdag van de maand van 14.00 tot 16.00 uur van het HGW geopend voor bezoekers. In de Oudheidkamer zijn tal van voorwerpen uit de geschiedenis van Waddinxveen te vinden en kan men vragen stellen aan een lid van onze vereniging. De Oudheidkamer is individueel te bezoeken, maar is ook toegankelijk voor (kleine) groepen. Voor rolstoelgebruikers is een lift beschikbaar.

H. Revoort
Vicevoorzitter HGW


Cultuurhistorie van de Parel aan de Gouwe