Historisch Genootschap Waddinxveen

Vertelbank 13: Henegouwerweg hoek Henegouwernesse

Voorzijde

Linksboven:

De gasfabriek (1908) waar uit steenkool het zgn. stadsgas werd gewonnen dat via een leiding onder de Gouwe  door werd gedistribueerd. Men kookte er op en het werd gebruikt voor de straatverlichting. De kolen werden via de Gouwe aangeleverd en met kruiwagens over de weg (jaagpad) naar de fabriek gekruid. Voor de lantaarns was een lantaarnaansteker aangesteld die elke lantaarn dagelijks – via een los laddertje – moest aansteken en doven. Particuliere verbruikers hadden een meter in huis waarmee d.m.v. speciale muntjes het gas contant betaald werd. Met de komst van het aardgas in 1963 werden de gashouders overbodig zijn de gashouders gesloopt.

Rechtsboven:

Dirk Verheul neemt op jonge leeftijd in 1900 aan de Dorpstraat een kleine wagenmakerij over. Hij bouwt er tilbury’s, sjezen en wagens voor paardentractie. Al snel schakelt hij over op de productie van bussen met een metalen carrosserie en betrekt een fabriek aan de Jan Dorrekenskade-West. De zaken gaan zo goed dat er in 1940  een grote productiehal voor bussen kan verrijzen aan de Henegouwerweg, bij de Rijksweg. Na een brand in 1970 wordt de fabriek weliswaar herbouwd, maar ze komt vervolgens in handen van British Leyland. Deze onderneming besluit al spoedig tot sluiting van zowel de vestiging in Waddinxveen als die in Apeldoorn.

Linksonder:
Achter de Henegouwerweg en dicht bij de Hefbrug ligt de Kromme Esse als toegang naar destijds tuinen en boerderijen in de Bloemendaalse polder. Vanaf 1914 is het gebiedje volgebouwd met huizen van de Woningbouwvereniging en diverse bedrijven. De wijk met de Trompstraat (was Emmastraat) en de Piet Heinstraat (was Prins Hendrikstraat) wordt aangeduid met Zeeheldenbuurt maar in het verleden, in de volksmond wat badinerend als Vlooienkuil.

Rechtsonder:
Over de Gouwe stond tot 1867 houtzaagmolen De Liefde die samen met veel andere molens de Gouwekant heeft gesierd. Dat waren molens voor hout-, tras-, papier- en meelfabricage maar ook voor de bemaling van de aangrenzende polders. Later werd reeds verzaagd hout bij Alblas per kustvaarder aangevoerd, handmatig gelost en met lorries naar de opslag getransporteerd. Nadat Alblas in 2014 naar Moordrecht verhuisde, zijn op het terrein huizen en flats gebouwd. Het pand met de bomen ervoor is de remonstrantse (schuil)kerk die een monumentenstatus heeft.

Achterzijde

Linksboven:
Deze foto stamt uit ca. 1930. Er was nog geen hefbrug en langs de Gouwe liep het Jaagpad waarover de paarden liepen om de schepen te “jagen” (trekken). Het Jaagpad werd verbreed, geplaveid met klinkers en omgedoopt tot Henegouwerweg. Achter de auto rechts is de ingang naar de De Ruyterstaat, er hangt nog een oude gaslantaarn aan de gevel. Achter de achterste auto staat het witte pand van de Kibofa-fabriek. En linksachter aan de Zuidkade, zien we een stukje van het oude gemeentehuis, ooit de woning van de familie Van der Torren. Het heeft al het vierkante torentje gekregen.

Rechtsboven:
De winter van 1961/1962 was lang en streng en doordat er rond de jaarwisseling geen scheepvaartverkeer was, ontstond er een mooie, spiegelgladde ijsbaan van Gouda tot Alphen. Er lag meer dan vijftig centimeter ijs waarop wekenlang heerlijk geschaatst kon worden. In 1902 lag er ook mooi ijs in de Gouwe. De dorpelingen hebben de toenmalige draaibrug kapot gedanst om de ijsbreker het werk te beletten. Rechts op de foto de duplexhuizen (1914-1970) van de Woningbouwvereniging, er staan nu moderne flats. In het midden de panden van de oude gasfabriek en uiterst links het kantoor van de gemeenteontvanger.

Linksonder:
Ten oosten van de Gouwe ligt de Bloemendaalse polder die met zijn zevenhonderd jaar de oudste polder van Zuid-Holland is. Het oorspronkelijke moeras werd van lieverlede landbouwgrond, eerst akkerbouw (o.a. hennep) maar daarna weidegrond. Het gebied is nooit verveend maar als gevolg van bemaling klonk het veen in en zo ligt de polder nu ver beneden Gouwepeil. Op de foto het huisje uit 1875, Kikkersil genaamd, waar de familie Hannes Hofman woonde. Het stond ter hoogte van huisadres nummer 103. Toen het in 1965 leeg kwam te staan is het gesloopt. De polder is nu natuur- en stiltegebied met verschillende petgaten en pestbosjes, waar de boeren hun aan de pest gestorven dieren begroeven.

Rechtsonder:
De bruggen over de Gouwe zijn altijd al van groot belang geweest voor de toegankelijkheid van het oostelijk en westelijk deel van het dorp voor personen- en goederenverkeer. In 1964 viel, om zeven uur ’s morgens na een kabelbreuk, het contragewicht uit de oostelijke heftoren veertig meter omlaag. Wekenlang was er geen verkeer mogelijk. Een pontje tegenover de Jan Dorrekenskade moest uitkomst bieden voor fietsers en voetgangers. Links van de woningen zien we het bedrijf van Koos Ultee en daarnaast het witte pand van Kibofa, de kinderstoelen- en boxenfabriek van de firma Plomp.


Cultuurhistorie van de Parel aan de Gouwe